Digital twins bij gebiedsontwikkeling: Geonovum over de aanpak
In gesprek met Gineke van Putten, senior-adviseur bij Geonovum, over digital twins en samenwerking bij gebiedsontwikkeling.
Lokale overheden staan voor grote uitdagingen. Er moeten woningen worden gebouwd, terwijl ook bereikbaarheid, leefbaarheid, duurzaamheid en de kwaliteit van de openbare ruimte aandacht vragen. Steeds vaker komt daarbij de waarde van een digital twin voorbij. Maar wat kun je er precies mee? En hoe zorg je dat zo'n digital twin daadwerkelijk aansluit op de opgaven in een gebied? Volgens senior-adviseur Gineke van Putten van Geonovum begint het antwoord op die vraag niet bij de technologie, maar bij een goed geformuleerde uitvraag. Daarom organiseert Geonovum Xperience-sessies waarin gemeenten, provincies en andere overheden werken aan een concreet beeld van de digital twin die zij nodig hebben.
Hoe helpt een digital twin bij gebiedsontwikkeling?
Een digital twin, oftewel een digitale tweeling, brengt uiteenlopende gegevens van de fysieke leefomgeving samen in één digitale omgeving. Daarmee krijgen overheden beter inzicht in de effecten van bepaalde keuzes, bijvoorbeeld als het gaat om woningbouw, mobiliteit, voorzieningen of de inrichting van de openbare ruimte.
Gineke van Putten: “Een digitale tweeling helpt om tot een eenduidig hetzelfde beeld te komen: wat hebben we, wat zijn de feiten en waar zijn we mee bezig? Daardoor kun je veel beter het gesprek voeren over wat je met een gebied wilt bereiken." Het is volgens haar vooral waardevol in de vroege fase van gebiedsontwikkeling. "Door plannen in een digital twin zichtbaar te maken, kun je eerder zien waar doelen elkaar versterken of juist in de weg zitten. Meer groen betekent misschien minder ruimte voor parkeren. Een nieuwe woonwijk heeft gevolgen voor bereikbaarheid of voorzieningen. Als je die effecten vroeg inzichtelijk maakt, kun je onduidelijkheden en vertraging later in het proces voorkomen."
Praktijkvoorbeeld
Het Fieldlab Gebiedsontwikkeling in Dronten is een goed voorbeeld uit de praktijk. Hier worden verschillende ontwerpen voor een groene woonwijk met digitale modellen getoetst aan de 3-30-300-regel: zicht op drie bomen vanuit elke woning, 30 procent schaduw in de wijk en een grote groene zone binnen 300 meter.
Waarom is het inzetten van digital twins lastig?
Hoewel veel overheidsorganisaties de potentie van een digital twin zien, blijft de stap naar de praktijk vaak lastig. De markt biedt volop mogelijkheden, maar overheden vinden het niet altijd eenvoudig om hun behoefte scherp te formuleren. Gineke herkent dat beeld. "Er is niet één tool die voor iedereen werkt. Organisaties moeten eerst ontdekken wat ze eigenlijk willen bereiken. Welke vraag wil je beantwoorden? Welke data heb je nodig? Met wie moet je samenwerken? Pas als je dat helder hebt, kun je bepalen welke technologie past." Volgens haar ontstaat juist daar vaak een kloof tussen vraag en aanbod. "De ontwikkelaars van digital twins geven regelmatig aan dat zij veel moeten uitzoeken, voordat duidelijk wordt wat een organisatie precies nodig heeft. Tegelijkertijd zijn overheden soms terughoudend omdat ze niet goed weten waar ze moeten beginnen. Daardoor blijven kansen liggen."
Kennis samenbrengen in de Xperience-sessies van Geonovum
Om organisaties te helpen kansen te benutten ontwikkelde Geonovum de Xperience-sessies. In deze online workshopreeks werken multidisciplinaire teams uit verschillende overheidsorganisaties aan een eigen praktijkcasus. "We brengen mensen samen die ieder een deel van de puzzel bezitten”, zegt Gineke. “Zoals een opgavemanager, domeinexpert, geo- of dataspecialist en andere betrokkenen. Zij hebben allemaal kennis die nodig is om te bepalen wat een digitale tweeling moet kunnen." De kracht zit volgens haar in die combinatie van perspectieven. "Tijdens de sessies leren deelnemers niet alleen van ons, maar ook van elkaar. Drie teams werken gelijktijdig aan hun eigen casus en krijgen inzicht in de keuzes die andere organisaties maken. Dat levert veel herkenning en nieuwe ideeën op."
Van ambitie naar een concrete digital twin-usecase
Aan het einde van het traject hebben deelnemers meer dan alleen inspiratie opgedaan. Zij beschikken over een uitgewerkte usecasebeschrijving: een helder overzicht van het doel, de benodigde functionaliteiten, relevante data en indicatoren waarop gestuurd moet worden. "Wij helpen deelnemers om zelf tot een antwoord te komen op de vraag: wat heb ik nodig en hoe kan ik dat zo formuleren dat ik het ook daadwerkelijk in de markt kan uitvragen? Als je dat scherp hebt, kun je veel gerichter het gesprek aangaan met leveranciers." Voor Gineke van Putten is dat niet eens het belangrijkste resultaat. "Wat ik zelf heel mooi vind, is dat er een team van mensen ontstaat binnen de organisatie. Mensen die elkaar weten te vinden, ook bij toekomstige vraagstukken. Daar gaat het ons als Geonovum ook om: het sociaal kapitaal verstevigen en mensen aan de gang krijgen.”
Samenwerking als sleutel tot succesvolle gebiedsontwikkeling
Geonovum is een van de deelnemers aan de Samenwerkingsagenda TBGO. De organisatie maakt en beheert onder meer de standaarden in de Omgevingswet voor de planketen, zoals de TPOD Omgevingsvisie en het Omgevingsplan. Ook werkt Geonovum aan de verbinding tussen BIM-modellen en geografische informatie. Volgens Gineke van Putten laat dat goed zien waar de uitdaging de komende jaren ligt. "Gebiedsontwikkeling wordt steeds meer een samenspel van verschillende disciplines, systemen en organisaties. Niemand heeft nog in zijn eentje het complete beeld. Juist daarom moeten we informatie beter kunnen verbinden en op een begrijpelijke manier beschikbaar maken. Dat sluit precies aan bij de gedachte achter de Samenwerkingsagenda: samen naar de opgave kijken, elkaars kennis benutten en sneller tot betere besluiten komen."
Geonovum is een Nederlandse overheidsstichting die standaarden ontwikkelt en beheert om geo-informatie toegankelijk, uitwisselbaar en bruikbaar te maken. Benieuwd hoe een digital twin jouw gebiedsopgave kan ondersteunen? Verken de Xperience sessies en ontdek hoe je van ambitie naar een concrete uitvraag komt.
We gebruiken cookies en vergelijkbare technologieën om uw ervaring op onze website te verbeteren.