Expertisecentrum helpt gemeenten woningbouw te versnellen
Gemeenten die werken aan woningbouw hebben er een bondgenoot bij gekregen. Op 12 oktober 2026 is het Nationaal Expertisecentrum Woningbouw (NECW) officieel gelanceerd. Het initiatief van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en Platform31 bundelt actuele kennis en deskundige ondersteuning op één centrale plek. Het helpt gemeenten om beschikbare informatie en expertise beter te benutten en woningbouwprojecten waar mogelijk te versnellen. Marja Appelman en Majola Boogmans vertellen er over.
Woningbouw gemeente: kennis is beschikbaar, overzicht ontbreekt
De lancering van het expertisecentrum komt op een moment dat gemeenten onder grote druk staan. De behoefte aan nieuwe woningen is groot, terwijl schaarse ruimte, complexe wet- en regelgeving en uitdagingen zoals netcongestie de uitvoering bemoeilijken. “Gemeenten werken aan een omvangrijke en steeds complexere woningbouwopgave”, vertelt Marja Appelman, directeur van Platform31. “Daarbij beschikken zij over veel kennis en ervaring, maar is specialistische expertise niet altijd op het juiste moment beschikbaar. Bovendien is de bestaande kennis over woningbouw verspreid over verschillende organisaties en netwerken, zoals het Rijk, universiteiten, adviesbureaus en allerlei andere partijen.”
Wat is het Nationaal Expertisecentrum Woningbouw?
Het Nationaal Expertisecentrum Woningbouw is ontwikkeld om die versnippering tegen te gaan. Het centrum wordt gefinancierd vanuit het Programma Uitvoeringskracht Woningbouw en biedt gemeenten laagdrempelige toegang tot betrouwbare en actuele kennis, op het gebied van bijvoorbeeld digitalisering, grondbeleid, vernieuwend bouwen en publiek-private samenwerking. Adviseurs van VNG en Platform31 verzamelen, toetsen en ontsluiten de informatie die lokale overheden helpt bij het realiseren van nieuwe woningen en het beter benutten van bestaande gebouwen.
Volgens Majola Boogmans, programmamanager Fysieke Leefomgeving VNG, voorziet het centrum daarmee in een duidelijke behoefte. "De woningbouwopgave is zo ongeveer de grootste opgave van Nederlandse gemeenten. Zij lopen tegen knelpunten aan en tegelijkertijd wordt er door alle regelgeving veel op overheden geprojecteerd. Met het expertisecentrum bieden we één plek waar we de regie pakken op alle relevante kennis die zij nodig hebben om projecten te realiseren en daar waar mogelijk te versnellen. Feitelijk komt het erop neer dat we met het expertisecentrum overzicht creëren in het versnipperde landschap van kennisbronnen.”
Op de foto: links Marja Appelman en rechts Majola Boogmans.
Niet alleen kennis, maar ook praktische ondersteuning
Daarbij wil het expertisecentrum zelfs meer zijn dan een digitale kennisbank. Gemeenten kunnen via de website ook opleidingen, webinars en bijeenkomsten vinden. "Het NECW lost problemen zoals netcongestie, stikstof of ruimtegebrek niet op. Wat we wél doen, is gemeenten wijzen op de bijeenkomsten of trainingen die er zijn over het omgaan met die problemen”, vertelt Marja Appelman. “Ook binnen de Samenwerkingsagenda TBGO ontstaan veel inzichten en worden bijeenkomsten georganiseerd. Alles wat beschikbaar komt, kan via ons expertisecentrum worden aangeboden. Kennen mensen de Samenwerkingsagenda niet, dan zorgen we dat zij toch gemakkelijk alle informatie kunnen vinden."
Extra uitvoeringskracht om woningbouw in gemeenten te versnellen
De meerwaarde van het expertisecentrum ligt in het versterken van de uitvoeringskracht van gemeenten. Volgens Marja Appelman hangt dat samen met kennis en training, maar ook met het in huis halen van extra capaciteit en advisering. "Na de vorige financiële crisis is de woningbouw in veel gemeenten sterk teruggebracht. Veel gemeenten en ook corporaties hebben recent de motor van de woningbouw weer moeten opvoeren. Maar het blijft een uitdaging om hiervoor voldoende capaciteit beschikbaar te krijgen. In het kader van het Programma Uitvoeringskracht Woningbouw komen er flex pools vanuit de provincies, extra mogelijkheden als een gemeente bijvoorbeeld in de vergunningverlening snel meters moet maken. En via het Expertteam Woningbouw van de RVO kunnen zij een expert inschakelen voor advies en praktische hulp bij complexe problemen. Vanuit het NECW helpen we om deze vormen van ondersteuning te vinden.”
Gemeenten leren van elkaar en delen praktijkervaringen
Het expertisecentrum wil ook de onderlinge kennisuitwisseling tussen gemeenten stimuleren. Dat gebeurt tijdens diverse bijeenkomsten en leertrajecten die worden aangeboden. Daarbij kunnen gemeenten via het expertisecentrum hun ervaringen, inzichten en succesvolle werkwijzen delen. Zo hoeven zij niet steeds opnieuw het wiel uit te vinden voor vergelijkbare uitdagingen. "Uiteindelijk willen we een dynamisch, lerend netwerk creëren waarin lokale overheden elkaar versterken”, licht Majola Boogmans toe. “Het is daarom belangrijk dat zij vanuit hun praktijkervaring de volgende stap zetten voor anderen. Wat in de ene gemeente goed werkt, kan elders namelijk ook goed werken. Die feedback is dus meer dan welkom. We denken dat we met het NECW, waarmee we toegang bieden tot beschikbare kennis en ondersteuning en goede praktijken ophalen, echt het verschil kunnen maken in het versnellen van de woningbouw."
Volgens Marja Appelman wordt de waarde van het expertisecentrum misschien wel het best zichtbaar in de vragen die zij van gemeenten krijgt. Ze herinnert zich een gesprek met een wethouder over een aankomend project. "Hij zei: dit is groter en anders dan we ooit gedaan hebben. Marja, waar moet ik terecht? Vanaf nu kan ik zeggen: ga naar het NECW. Niet iedereen kan alles weten en heel veel wielen zijn al uitgevonden. Maak daar vooral gebruik van.”
Het Nationaal Expertisecentrum Woningbouw wil meer zijn dan een digitale kennisbank. Gemeenten kunnen er onder andere terecht voor de volgende onderwerpen:
Praktijkkennis, instrumenten en succesvolle werkwijzen voor de woningbouwopgave.
Opleidingen, webinars en bijeenkomsten om kennis toe te passen.
Informatie over beschikbare expertise en aanvullende ondersteuning.
Mogelijkheden om ervaringen te delen en van andere gemeenten te leren.