Interactieve installatie over hoe keuzes onze leefomgeving vormgeven

Hoe ontstaan de keuzes die onze leefomgeving vormgeven? En wat gebeurt er als je de gevolgen daarvan niet alleen ziet, maar ook ervaart? Met het paviljoen The Space that Talks back (de ruimte die antwoordt) laat Urban Climate Architects bezoekers ervaren hoe uiteenlopende keuzes, belangen en regels gezamenlijk invloed hebben op de leefomgeving van mens en natuur. De installatie wordt voor het eerst gepresenteerd tijdens de Dutch Design Week en de Dag van de Stad 2026.

Volgens ontwerper Fenne Jansen gaat het om bewustwording van de gevolgen van keuzes. Veel mensen staan er niet bij stil hoeveel invloed hun beslissingen hebben op de omgeving waarin zij wonen, werken en leven. "Je maakt keuzes waarvan je denkt dat ze het beste zijn, maar die kunnen positief én negatief uitpakken." Juist dat besef wil The Space that Talks back voelbaar maken.

Drie deelnemers stappen de installatie binnen en krijgen ieder een rol toebedeeld: beleidsmaker, burger of expert. Zij reageren op een reeks ruimtelijke en maatschappelijke dilemma’s, hun gezamenlijke keuzes bepalen uiteindelijk een mogelijk toekomstscenario voor de leefomgeving.

De drie rollen zijn bewust gekozen. "Bij het vormgeven van de leefomgeving zijn er veel verschillende belangen, processen en rollen. Die zijn soms ook tegenstrijdig en daardoor verloopt zo'n proces niet altijd even soepel,” vertelt Fenne. Bezoekers worden in The Space that Talks back meegenomen door verschillende fases van bewustwording, afweging en besluitvorming. En worden geconfronteerd met de gevolgen van hun keuzes én die van anderen. Doel is dat bezoekers de installatie verlaten met een beter begrip van de complexiteit achter het vormgeven en beheren van de leefomgeving waarin we wonen, werken en leven.

Fenne hoopt dat bezoekers zich tijdens de ervaring in het paviljoen langzaam bewust worden van de gevolgen van hun keuzes. "Je krijgt vragen voorgeschoteld waarvan je je nog niet realiseert welke invloed ze hebben op de ruimte om je heen. Pas later zie je wat het effect van die keuze is geweest." De ervaring is bovendien voor iedere groep anders. De keuzes van de drie bezoekers bepalen welke toekomstbeelden uiteindelijk zichtbaar worden. Hun keuzes keren terug in geprojecteerde toekomstbeelden, zoals een wijk met weinig groen of een omgeving waar belangrijke voorzieningen ver weg liggen. Daardoor ontstaat iedere keer een andere ervaring en zien bezoekers gevolgen waaraan zij vooraf niet hadden gedacht.

Beeld hieronder: hoe een maquette tot leven komt, credits Urban Climate Architects Nano Banana Pro by Gemini

Niet iedere bezoeker verlaat The Space that Talks back met een gerust gevoel, denkt de ontwerper, maar “verwarring is goed." Juist doordat bezoekers ervaren dat er niet één vanzelfsprekend antwoord is, ontstaat meer begrip voor de afwegingen die achter ruimtelijke keuzes schuilgaan. De installatie is dan ook nadrukkelijk bedoeld als ervaring en niet als een eenvoudige oorzaak-gevolg-oefening.

De installatie is ontwikkeld door Fenne Jansen en Tim Vermeend van Urban Climate Architects, samen met onder meer Michelle van Dijk (BZK), Birgitta Rottmann (RVO), Bart van den Berg (Kiss the Frog) en Lars van Vianen (Scape Agency). Zij droegen bij aan resp. de inhoudelijke inspiratie, interactieve programmering en projecties.

Bij de ontwikkeling van de inhoud vormden inzichten uit de Samenwerkingsagenda een belangrijke inspiratiebron. Op basis van zes maatschappelijke thema’s die de agenda beetpakt zijn de dilemma’s ontwikkeld die het paviljoen voorlegt: gezonde leefomgeving, wonen, klimaatadaptatie, sociale leefbaarheid, economische veerkracht en digitalisering.

Hieronder zie je een voorbeeld van het keuzemenu in de eerste ruimte van het paviljoen.

The Space that Talks back laat zien hoe verschillende partijen samen tot besluiten komen. Daarmee raakt de installatie direct aan vraagstukken waar steden, gemeenten en andere betrokken partijen dagelijks mee te maken hebben.

Volgens Fenne Jansen maakt de installatie voelbaar hoe belangrijk het is dat verschillende rollen en perspectieven elkaar blijven opzoeken. "Met dit paviljoen wordt meer voelbaar hoe belangrijk het is dat je vanuit verschillende rollen samenkomt voor gebiedsontwikkeling. Je moet in dialoog blijven in dat gehele proces." Uiteindelijk hoopt zij dat bezoekers één inzicht meenemen: "Iedereen denkt het beste te weten, maar de boodschap is juist dat je zoveel mogelijk moet samenwerken aan een betere leefomgeving."

Het paviljoen meet ongeveer 6 bij 4 meter en 5 meter hoog. De constructie is gemaakt van gerecycled hout (CCLT), een materiaal dat Urban Climate Architects recent samen met TNO BioBuilt heeft ontwikkeld. Dit materiaal wordt binnenkort toegepast bij de renovatie van het eigen kantoor in Delft. Het paviljoen is demontabel en kan op verschillende locaties worden opgebouwd. Na de Dutch Design Week en de Dag van de Stad 2026 (28 en 29 oktober Leeuwarden) verhuist The Space that Talks back naar Rotterdam.

Beeld hieronder: het CCLT geproduceerd bij TNO BioBuilt.